Dialectonderzoek

Vanaf de oprichting van het Staring Instituut wordt er gewerkt aan het WALD (Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten). Het WALD is een systematisch woordenboek. Dat houdt in dat de woorden niet zijn gerangschikt volgens het alfabet, zoals in woordenboeken meestal wel gebeurt. Het WALD geeft de woorden naar onderwerp, dus in een logische samenhang. Daartoe zijn vijf grote thema's gekozen:

  • De mens
  • De mens en zien huus
  • De mens en zien wark
  • De mens en zien gezins- en gemeenschapslaeven
  • De mens en de weerld

Meer dan 250 mensen in de Achterhoek en de Liemers, maar ook daarbuiten, hebben onder leiding van dr. A.H.G. Schaars hun medewerking verleend, ondermeer door het invullen van vragenlijsten, bij het tot stand komen van het woordenboek. Zo is van zo'n zestig plaatsen in Achterhoek en Liemers dialect vastgelegd. Om een idee te geven hoe omvangrijk het verzamelde materiaal is: het betreft zo'n half miljoen antwoorden.

De woordenboeken geven een overzicht van de rijke woordenschat van de Achterhoekse en Liemerse dialecten en van het grensgebied met Duitsland. De begrippen (bijvoorbeeld benamingen voor een stoel, voor boerenkool) worden toegelicht met zinnen, soms ook met illustraties. De verspreiding van de varianten wordt vaak weergegeven op dialectkaartjes. De woorden zijn geordend in hoofdstukken. Een voorbeeld: 'De mens en zien huus' bevat de hoofdstukken 't huus; ruumtes; meubels; vloeren, gedienen en muren; licht; water; slaopen. Per hoofdstuk worden de begrippen (stoel, tafel) behandeld. In alle delen zijn de namen van de ongeveer 250 zegslieden die het woordmateriaal verschaft hebben, opgenomen.