Honderd jaar hinderwetvergunningen Gendringen
Bedrijven en verenigingen in de voormalige gemeente Gendringen (Breedenbroek, Etten, Gendringen, Megchelen, Netterden en Ulft) hebben in de periode tussen 1905 en 2004 uiteenlopende vergunningen aangevraagd bij de gemeente om hun activiteiten te mogen uitvoeren. Deze vergunningen zijn sinds kort allemaal te raadplegen bij het ECAL.
1975: de Fabriekswet
Tijdens de industriële revolutie in de negentiende eeuw veroorzaakten de activiteiten van fabrieken steeds meer overlast voor hun omgeving. Daarom werd besloten om een wet te ontwerpen, die dit in goede banen kon leiden. In 1875 ging de “Wet, tot regeling van het toezigt bij het oprigten van inrigtingen, welke gevaar, schade of hinder kunnen veroorzaken” van kracht. De naam van de wet was natuurlijk een hele mondvol, dus in de praktijk werd hij de Fabriekswet of Hinderwet genoemd. Deze wet werd pas in 1993 vervangen door de wet Milieubeheer.
Links: Foto 0944-50. In 1925 vroeg petroleummaatschappij De Automaat uit Den Haag een vergunning aan voor het plaatsen van een benzinepomp op de hoek Oudekerspel-Dorpsstraat (nu Ganzenmarkt) in Gendringen.
35 meter
De hinderwet- en milieuvergunningen van de gemeente Gendringen zijn vanaf 1905 apart bewaard en nu als twee archieven ondergebracht bij het ECAL. In toegang 0944 zijn de vergunningen tot en met 1959 terug te vinden en in toegang 1387 de vergunningen over de periode 1960-2004. Van de periode daarvoor is geen aparte serie; deze vergunningen zijn -voor zover bewaard- terug te vinden in het gemeentelijke archief van Gendringen. In totaal is bijna 35 strekkende meter aan vergunningen toegankelijk gemaakt.
Spiegel van de ontwikkeling
Hoewel dergelijke vergunningen misschien op het oog saaie kost lijken, vertellen ze veel over de economische ontwikkeling van de gemeente. Zo zien we in de periode tussen 1905 en 1959 veel vergunningen voor de plaatsing van elektromotoren in bijvoorbeeld metaalwerkplaatsen, timmerwerkplaatsen en bakkerijen. Ook de aanvragen voor “aftapinrichtingen” voor benzinepompen zijn veel aanwezig: het auto- en motorgebruik nam in die tijd gestaag toe.
In de periode vanaf 1960 is er veel variatie in de aangevraagde vergunningen. Zo zijn er vergunningen voor een champignonkwekerij, een spuit-, lak- en moffelinrichting en diverse dansgelegenheden en schietverenigingen.
Links: Foto 0659-318. Ook van champignonkwekerij Van Osch aan de Heisestraat in Megchelen zijn hinderwetvergunningen aanwezig, maar alleen van 189 en later. Waarschijnlijk doordat een wijziging in de wetgeving een vergunning toen noodzakelijk maakte.
Ammoniakrechten
De veehouderij voert echter de boventoon. Veel bedrijven specialiseerden of breidden hun werkzaamheden uit. Daarbij kwam de toenemende regelgeving, waardoor voor steeds meer activiteiten een vergunning aangevraagd moest worden. De alsmaar veranderende wetgeving op het gebied van de veehouderij zorgde zo nu en dan voor een “stortvloed” aan vergunningaanvragen. Dit was bijvoorbeeld het geval bij de invoering van de Wet ammoniak en veehouderij in mei 2002. De aankondiging van deze wet leidde in 2001 voor veel aanvragen voor een vergunning om ammoniakrechten te verplaatsen.
Nieuwsgierig geworden? Klik op een van de onderstaande knoppen om deze toegangen online te bekijken.
Gemeentebestuur Gendringen, hinderwetvergunningen 1905-1959
Gemeentebestuur Gendringen - milieuvergunningen 1959-2004
Om deze archiefstukken kosteloos in te zien en eventueel te fotograferen (zonder flits), kunt u een bezoek brengen aan de studiezaal van dinsdag t/m donderdag van 09.00-12.00 uur en 13.00-16.00 uur. Een afspraak maken hiervoor is niet nodig.
Let op: voor sommige archiefstukken gelden beperkingen vanwege de openbaarheid.
